State of Wander is een onderzoeksgedreven, interdisciplinair hedendaags kunstproject, geïnitieerd en bedacht door gastcurator Anna Bitkina en ontwikkeld in samenwerking met Paleis Het Loo. De tentoonstelling reflecteert op hoe historische presentaties van natuur en ontworpen omgevingen het hedendaagse denken over ecologische systemen vormgeven, en nodigt het publiek uit om de relatie van de mens met de natuurlijke wereld, geschiedenis en cultureel erfgoed opnieuw te doordenken. State of Wander geeft een nieuwe blik op kunst, erfgoed en onze relatie met de natuur.
Na meer dan een jaar van gezamenlijk onderzoek zijn er 10 gecommissioneerde projecten ontstaan, speciaal voor presentatie in de interne en externe paleisruimten — waaronder de tuinen, de schelpengrot, het paleisdak en het omliggende bos — met als doel bezoekers uit te nodigen om te dwalen, te pauzeren, te reflecteren en zich te verbinden met planetaire cycli, de organisatie van het menselijk leven en de onderlinge afhankelijkheid van soorten.
Hoogtepunten zijn onder meer een reeks locatie specifieke werken die zoutkristallisatie als transformatie verkennen, augmented-reality-narratieven die koloniale geschiedenissen adresseren, ecologische geluidslandschappen en geurinstallaties die de jacht als onderdeel van menselijke activiteit ter discussie stellen.
"Met zijn schaal en uitgebreide presentatie zal de tentoonstelling bezoekers uitdagen om een soort expeditie te ondernemen. Uitgerust met een routekaart (tentoonstellingsboekje) gaan zij op reis door het landgoed van Paleis Het Loo om te ontdekken hoe de collecties van koninklijke huizen en westerse musea ons begrip van de natuur hebben gevormd. Ze zullen nagaan hoe diepgewortelde ideeën over menselijke dominantie, ingebed in culturele en educatieve instellingen, nog steeds beïnvloeden hoe wij ons vandaag de dag tot de natuurlijke wereld verhouden."
De voorstellen van de kunstenaars, ontwerpers en academici
Antye Guenther – Salt of Interest Antye Guenther geïnspireerd op de keramiekcollectie van Paleis Het Loo, onderzoekt Guenther zoutschade aan oude tegels. Ze legt hier een verband met wereldwijde klimaatverandering, zowel letterlijk als symbolisch. Het werk is opgesteld in en bij het betegelde keukenkeldertje, de ruimte waar koningin Mary II zich graag terugtrok. Bij de restauratie in 2021 werd hier een dikke laag zoutkristallen verwijderd. Tijdens de tentoonstelling laat Guenther opnieuw zoutkristallen groeien op aardewerken tegels.
Bryony Dunne – Tables of Power Bryony Dunne maakte een hedendaags suikerwerk, een verzameling wilde en tamme dieren. Ze zijn met zorg neergezet binnen omheiningen, bijna zoals kinderen spelen met miniatuurdieren en -hekjes. Tegelijkertijd doet de opstelling denken aan oorlog en verovering. Het verwijst ook naar de harde geschiedenis van de suikerproductie op koloniale plantages. Dunne brengt op tafel geschiedenis en verbeelding samen.
Caitlin Berrigan – 1.311 Diamonds Caitlin Berrigan presenteert een sculpturale geluidsinstallatie in de Oost Foyer. Door verbanden te leggen tussen het marmer van het paleis (gevormd door zeelevens), maritieme handel en de trans-Atlantische slavenhandel, herpositioneert het werk de oceaan als een plek van extractie, herinnering en collectieve adem. Indigo-textiel, schelpen en geluidsopnamen vormen een meerzinnige meditatie over de klimaatcrisis en systemische ongelijkheid.
Clemens Driessen en Teodora Cecilia Buccilli – Unboxing the Sovereign Gaze Filosoof Clemens Driessen en architectuuronderzoeker Teodora Cecilia Buccilli installeren een perspectiefkast op het dak van het paleis. Door het zeventiendeeeuwse Europese tuinontwerp opnieuw te bezien, bevraagt het werk hoe enkelvoudig perspectief autoriteit construeert en zowel historisch landschapsontwerp als hedendaagse mens-natuurhiërarchieën vormgeeft.
Edward Clydesdale Thomson – home/host De Schots-Nederlandse kunstenaar Edward Clydesdale Thomson presenteert een animatronische sculptuur in de museumtuin. De installatie integreert realtime data van paleisafdelingen en behandelt het paleis als een voelend lichaam, waarbij wordt onthuld hoe drempelwaarden van inclusie, exclusie en gastvrijheid zijn ingecodeerd in institutionele systemen.
Gayatri Kodikal – Searching for Lost Seeds Gayatri Kodikal onderzoekt in dit werk de materiële sporen van het kolonialisme in de collectie van Paleis Het Loo en het westerse idee van ‘ongereptheid’. Ze combineert hierbij digitale en fysieke elementen. Virtuele kunstwerken worden zichtbaar via QR-codes. Samen vormen ze een verhaal over echte en fictieve personen, dieren en gebeurtenissen uit de geschiedenis van de Oranjes. De virtuele werken zijn te vinden in de historische vertrekken van het paleis, in de stallen, tuinen en paleispark.
Jan Christian Schulz – Biophony of Het Loo De Duitse ontwerper Jan Christian Schulz transformeert de Schelpengrot door middel van een live uitzending van buiten opgenomen ecologisch geluid, vastgelegd via omgevingssensoren. De installatie vervangt historische gevangenschap door realtime luisteren, waarbij levende ecosystemen centraal worden gesteld boven geconserveerde specimens.
Marianna Maruyama – Diana Marianna Maruyama herintroduceert de Romeinse godin Diana via twee speciaal ontwikkelde parfums, geïnstalleerd in de kamer van Bernhard en de Grote Foyer. Geur wordt een narratief middel dat de jachttraditie van het paleis blootlegt en bezoekers uitnodigt een belichaamde herinnering aan de plek mee te dragen.
Rob Voerman – W De in Arnhem gevestigde kunstenaar Rob Voerman construeert een paviljoen van gerecyclede materialen in de boventuin.. Met verwijzingen naar traditionele plaggenhutten en alternatieve economische systemen contrasteert de structuur sterk met het barokke landschap, en onderstreept zij de ongelijkheden in toegang tot land, huisvesting en middelen.
Terike Haapoja – Foreign Beasts and Other Rarities De in Berlijn gevestigde kunstenares Terike Haapoja draagt bij met een alternatieve audiotour beschikbaar via de museum-app en een meerkanaals video-installatie. Door zich af te wenden van individuele koninklijke biografie, stelt het werk planten, dieren en meersoortige perspectieven centraal, gevormd door koloniale handel en kapitalistische expansie.
State of Wander - kunst en natuur in beweging
17 april - 27 september 2026
Paleis Het Loo