Op 4 november 1944 stegen 12 Typhoon-jagerbommenwerpers van het 181e squadron van de Royal Air Force (RAF) op vanuit Eindhoven. Hun doel: het noordelijke paviljoen van de koninklijke stallen vernietigen.
De koninklijke stallen van Paleis Het Loo zijn gebouwd in de tijd van koningin Wilhelmina. Ze bestaan uit koetshuizen, wasplaatsen (midden, linker en rechter wasplaats), linker en rechter stallen. En tot 1944 linker- en rechterpaviljoens die werden bewoond.
Als je de foto’s met elkaar vergelijkt, zie je dat het rechtse gebouw ontbreekt. Tijdens de tweede wereldoorlog is dit bijgebouw, ook wel paviljoen genoemd, vernietigd door een Engelse luchtaanval. Op een herdenkingsplaat bij de stallen wordt deze gebeurtenis herdacht. Wat gebeurt er tijdens de luchtaanval? Hoe zie je de sporen van het bombardement nu nog terug?
Tijdens de Tweede Wereldoorlog vertrekt Wilhelmina naar Den Haag. Daar is ze dichterbij de regering. Ze verlaat Paleis Het Loo al in 1939. De Wehrmacht bezet het paleis in 1941 en gebruikt het paleis als herstellingsoord voor soldaten. Koninklijke vertrekken dienen dan als kantine en operatiezalen. Niet alleen Duitse militairen worden op Paleis Het Loo verpleegd. Ook een groot aantal Engelse krijgsgevangenen worden later voor medische zorg naar Paleis Het Loo overgebracht. Dan pas wordt het paleis bevrijd en omgevormd tot het hoofdkwartier van de Nederlandse Strijdkrachten.
De aanval
Het noordelijke paviljoen wordt in 1944 vernietigd. Op dat moment is het paviljoen het hoofdkwartier van de Waffen-SS. Dat is de elite-eenheid van de Duitse troepen. De Engelsen komen hierachter en besluiten het gebouw aan te vallen om de Duitse troepen uit te schakelen. Dit moet heel precies gebeuren. Er wonen dan Nederlandse gezinnen in het zuidelijke paviljoen.
De Typhoons vuren hun raketten af en vernietigen het doel. Tegelijkertijd met de aanval op het paviljoen voert het 247e squadron van de RAF aanvallen uit op andere doelen in Apeldoorn om de Duitse luchtafweer af te leiden.
Slachtoffers
Een aantal Hollandse SS'ers wordt bij de aanval gedood. Eén Typhoon van 247 Squadron wordt neergeschoten en kwam dicht bij de stallen terecht. Piloot David Wallace komt daarbij om het leven.
Rob van Zinnicq Bergmann
De Nederlander Rob van Zinnicq Bergmann is een van de piloten die meevliegt. Hij beschrijft de aanval is zijn boek genaamd Het doel bereikt. Bergmann is oorspronkelijk cavalerieofficier. Nadat hij gewond raakt tijdens de Duitse inval in Nederland in 1940 vlucht hij naar Engeland. Daar wordt hij piloot bij de RAF en leert hij vliegen op toestellen zoals de Spitfire en de Typhoon. Na de oorlog wordt Bergmann adjudant van Koningin Wilhelmina en later hofmaarschalk van Prinses Beatrix. Hij blijft tot zijn dood in 2004 een belangrijk figuur in Nederland.
Herdenkingsplaquette
Koningin Wilhelmina laat na de oorlog enkele beschadigingen door de bezetter bewust zichtbaar, zoals granaatschade, als herinnering aan de bezettingsjaren. Zo wordt ook het paviljoen nooit herbouwd. Ter herinnering aan deze gebeurtenis is er een herdenkingsplaat aangebracht bij de koninklijke stallen. Je ziet nog steeds de kleurverschillen van de bakstenen. Die geven de contouren van het paviljoen aan.