Reigning Queens
De kleurrijke pop art serie Reigning Queens bestaat uit zeefdrukken van vier iconische koninginnen. De serie Reigning Queens maakte Andy Warhol in 1985.
De ‘royal edition' bestaat uit zestien met diamantstof afgezette zeefdrukken. Paleis Het Loo heeft deze speciale uitgave in de collectie. Vanwege de kwetsbaarheid van het materiaal, is dit voorlopig de laatste keer dat de serie te zien is.
Deze uitgave van Reigning Queens bestaat uit vier kleurrijke portretten van voormalig koningin Beatrix. Naast de Nederlandse koningin portretteert hij ook Elizabeth II, koningin van het Verenigd Koninkrijk, koningin Margrethe II van Denemarken en koningin Ntombi Tfwala van Swaziland, het huidige Koninkrijk Eswatini. Deze vier vrouwen zijn op het moment dat de reeks gemaakt wordt de enige heersende koninginnen in de wereld.
Queens is een tentoonstelling over vorstinnen, kunst en het hedendaags perspectief. De tentoonstelling Queens by Andy Warholl biedt een bijzondere gelegenheid om zowel kunst- als koninklijke geschiedenis te bewonderen.
Andy Warhol
“Ik wil net zo beroemd worden als de koningin van Engeland”, zegt de jonge Andy Warhol in 1958. Als pionier van de Amerikaanse kunststroming pop art wordt hij inderdaad wereldberoemd. Zijn leven lang is hij geboeid door royals en beroemdheden.
In 1985 portretteert hij de vier toen regerende vorstinnen van de wereld: koningin Beatrix van Nederland, koningin Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk, koningin Margrethe II van Denemarken en koningin Ntombi Tfwala van Swaziland, het huidige Koninkrijk Eswatini. Op dit moment zijn er in de wereld geen regerende koninginnen meer.
Warhol toont vier krachtige vrouwen: vorstinnen die zich bewust zijn van hun positie. Hij gebruikt foto’s die hij sterk vereenvoudigt. Van elke koningin maakt hij vier verschillende portretten. Achter elke vorstin schuilt een ander verhaal.
Andy Warhol is het gezicht van pop art, de kunststroming die is geïnspireerd op populaire cultuur zoals reclame en tijdschriften. In zijn New Yorkse atelier ‘The Factory’ maakt hij zeefdrukken, schilderijen en films. Herhaling en vereenvoudiging vormen de basis.
Royal edition
Warhol verkent thema’s als gender en seksualiteit in zijn werk: wat ziet de wereld als een ‘typische’ man of vrouw? Wat gebeurt er als je buiten deze hokjes denkt? Over ‘Reigning Queens’ zegt hij: ”Iedereen weet dat ik een ‘queen’ ben, maar de zeefdrukken zijn van échte koninklijke figuren”.
De serie verschijnt in 1985 in twee edities: een in een oplage van 40 en een ‘Royal Edition’ met diamantstof in een oplage van 30. Een jaar later koopt Paleis Het Loo een Royal Edition. Warhols werk is zo populair dat veel zeefdrukken los worden verkocht en series uiteenvallen. Deze serie is één van de weinige complete series wereldwijd.
Luister hieronder meer over het ontstaan van ‘Reigning Queens’.
Beatrix
Koningin Beatrix (1980-2013) reageert als enige direct positief op het project van Warhol. Wel wil ze eerst een proef zien. Volgens krantenberichten laat ze weten dat er “wat haar betreft wel wat minder Beatrix en wat meer Warhol in mag”. Warhol gebruikt bij haar portretten een grote variatie aan kleuren en vlakken. Vriendelijk maar vastberaden kijkt ze je recht aan.
Of Warhol deze serie een meesterwerk vindt? Hij beantwoordt de vraag met lof voor de Nederlandse koningin: “Dat is koningin Beatrix! Zij is de knapste van het hele stel!”
Haar portret inspireert hem. Naast deze zeefdrukken maakt hij ook een portret van haar met verf op doek, uitsluitend in roze tinten. Dit schilderij is bij het Rijksmuseum, als bruikleen van de Triton Foundation.
Luister hieronder meer over het ontstaan van de zeefdruk van Koningin Beatrix in de serie de ‘Reigning Queens’.
Elizabeth II
Koningin Elizabeth II (1952-2022) regeert ruim dertig jaar over het Verenigd Koninkrijk als Andy Warhol haar benadert. Ze stemt toe en laat hem vrij in de uitwerking. Ze is dan al één van de meest geportretteerde vrouwen van Europa.
Warhol vereenvoudigt haar gezicht zo sterk dat het haast een masker lijkt. Haar kroon en juwelen onderstrepen haar vorstelijke status. De portretten moeten voor hem een waardige uitstraling hebben. Wanneer zijn assistent proefdrukken maakt in fluorescerende kleuren, reageert Warhol met afschuw. Hij wil de koningin niet beledigen.
Achteraf is koningin Elizabeth tevreden. Ter gelegenheid van haar 60-jarig regeringsjubileum in 2012 koopt de Engelse koninklijke verzamelingen haar vier portretten aan.
Luister hieronder meer over het ontstaan van de zeefdruk van Koningin Elizabeth II in de serie de ‘Reigning Queens’.
Margrethe II
Margrethe II van Denemarken (1972-2024) is van de ‘Reigning Queens’ als enige in zijaanzicht afgebeeld. Ze kijkt je niet aan. Warhol heeft haar silhouet kracht bijgezet. Hij vereenvoudigt Margrethe’s portret sterker dan dat van de andere vorstinnen. Door het verwijderen van schaduw uit haar gezicht is haar gelaat plat geworden. Haar kroon valt daardoor extra op.
De koningin reageert in eerste instantie afwijzend, omdat ze vindt dat Warhol een slechte invloed heeft op de jeugd. De kunstenaar staat in die tijd bekend om zijn losbandige levensstijl. Uiteindelijk stemt ze toch toe. Het beeld van Warhol wordt een van haar meest iconische portretten.
Luister hieronder meer over het ontstaan van de zeefdruk van koningin Margrethe II in de serie de ‘Reigning Queens’.
Ntombi Tfwala
Ntombi Tfwala is tussen 1983 en 1986 koningin-regentes van Swaziland, het tegenwoordige Koninkrijk Eswatini. Warhol krijgt geen toestemming voor zijn project. De premier van het land vindt het niet gepast dat de kunstenaar geld verdient aan het portret van de koningin.
Via tussenpersoon George Mulder komt Warhol toch aan een informele foto. Hij voegt een hoofdtooi met veren aan haar portret toe. Hiermee negeert hij de ceremoniële betekenis van de hoofdtooi in de Swazi-cultuur. Het is niet bekend wat koningin Ntombi achteraf van het portret vindt. De regering onderneemt geen stappen om het te verwijderen. Wat zegt deze werkwijze van Warhol over zijn vooroordelen en respect voor deze Afrikaanse koningin?
Luister hieronder meer over het ontstaan van de zeefdruk van koningin-regentes Ntombi Tfwala in de serie de ‘Reigning Queens’.
Warhol weetjes:
Auteursrechten*
Niet rechtenvrij te gebruiken. Aanvragen voor het gebruik van het beeldmateriaal van Reigning Queens gaat via The Andy Warhol Foundation for the Visual Arts, Inc. c/o Pictoright Amsterdam.
Copyright: Andy Warhol, Reigning Queens, 1985 ©/®/TM 2024 The Andy Warhol Foundation for the Visual Arts, Inc. / Licensed by Pictoright Amsterdam 2024
Foto Beatrix: Max Koot, Koningin Beatrix, 1980
Foto Elizabeth II: Peter Grugeon, Koningin Elizabeth II, 1975
Foto Margrethe II: Rigmor Mydtskov, Koningin Margrethe II, 1972
Foto Ntombi: Onbekend, Portret van Ntombi Tfwala uit NRC Handelsblad, 1984
Roze Beatrix in De Oranjes
Ondanks dat de tentoonstelling Queens by Warhol voorbij is, heeft de tentoonstelling een bijzonder bruikleen opgeleverd dat nu te zien is in De Oranjes. Na de opening van de tentoonstelling benaderde de Triton Foundation ons met een onverwacht aanbod. Andy Warhol maakte, naast zijn serie Reigning Queens, ook een schilderij van koningin Beatrix. Dit kleurrijke werk – uitgevoerd in roze tinten met rode accenten – is een echte blikvanger.
