Grote en kleine sporen van de oorlog tekenen Paleis Het Loo. Wat kun je nu nog terug zien? Na de oorlog bleek Paleis Het Loo de bezetting redelijk ongeschonden te hebben doorstaan. Enkele interieurs waren beschadigd waren door intensief gebruik. Maar door de zorgvuldige administratie van conciërge Wiessner konden veel kostbaarheden worden teruggehaald. Koningin Wilhelmina keerde in juni 1945 terug naar Apeldoorn. Ze liet zichtbare sporen van de Duitse bezetting behouden als herinnering aan de oorlog.
Terugkeer Watersnoodbijbel
Paleis Het Loo heeft de oorlog redelijk ongeschonden doorstaan. In het hoofdgebouw van het paleis hebben betimmeringen, vloeren en wandbespanningen schade opgelopen. De intensief gebruikte zijvleugels hebben het meest geleden. Het stallenplein wordt op 4 november 1944 ernstig beschadigd toen, bij een geallieerde aanval op het hoofdkwartier van de Waffen-SS, gevestigd in het in het noordelijke hoekpaviljoen, in vlammen opgaat. Na de bevrijding kan het grootste deel van de weggenomen inventaris teruggebracht worden naar Het Loo. Opmerkelijk is de terugkeer van de Watersnoodbijbel, de familiebijbel van de Oranjes die een vaste plaats heeft in de kapel, maar die tijdens de oorlogsjaren in het Aardhuis is bewaard. Wegtrekkende Duitsers stelen de bijbel uit zijn schuilplaats, maar laten hem tijdens hun vlucht achter in de bossen bij Nieuw Milligen. Daar wordt de bijbel gevonden door rondtrekkende zigeuners, die hem bij Het Loo terugbezorgen.
Sporen Duitse bezetter bewust zichtbaar
Op het stallenplein ontbreekt het rechter hoekpaviljoen. In november 1944 vond hier een precisiebombardement plaats op de stallen van Paleis Het Loo. De Waffen-SS had hier hun hoofdkwartier. Het rechter hoekpaviljoen werd verwoest. Het paleispersoneel overleefde de aanval. Maar de schade liet een blijvende indruk achter. Het ‘verdwenen paviljoen’ is als herdenking aan de oorlog nooit herbouwd. Het patroon van de bakstenen laat de contouren van het hoekpaviljoen nog zien.
Ook de bekleding van de rugleuning van haar armstoel in de koningsbank in de kapel, die op zijn schuilplaats is geraakt door een granaatscherf, mag niet worden hersteld. Het gat is tot op de dag van vandaag zichtbaar.
Op de badkamervloer in de paleisroute Het huis van Wilhelmina zijn de roestplekken van de scheermesjes van de Duitse soldaten nog zichtbaar. Uit protest tegen het gebruik van Het Loo door de Duitsers laat koningin Wilhelmina de roestplekken die een scheermes van een Duitse officier had achtergelaten op de marmeren vloer van haar badkamer, niet verwijderen.
