Gedekte tafels tijdens Winterpaleis Het Loo
Zilveren tafelstukken, imposante suikerwerken en bijzondere serviezen: tijdens Winterpaleis Het Loo sieren gedekte tafels de paleisvertrekken. De serviezen en het tafelzilver komt grotendeels uit de Koninklijke Verzamelingen. Een deel is nog nooit eerder op Paleis Het Loo te zien geweest. De focus ligt op conversation pieces: tafelstukken en serviezen die bedoeld zijn om het gesprek op gang te brengen tijdens een koninklijk diner.
Mode en traditie
De tafels laten zien dat vorsten de laatste mode op de voet volgen en vaak trendsetter zijn met het nieuwste van het nieuwste. Op die manier communiceren ze hun identiteit en status. Maar soms werden er ook antieke serviezen of serviezen in een meer behoudende stijl aangeschaft, zoals in de neo-rococostijl, die gangbaar was aan de Europese hoven aan het einde van de 19e eeuw. Ook wordt groot belang gehecht aan traditie. Zo wordt het Frans plateau met kandelaars, bloemenvazen en spiegelplateaus van koning Willem I en het Engels plateau van koning Willem II tot op heden gebruikt.
Verbinden
Een koninklijk diner gaat om verbinden, om relaties onderhouden en versterken. Bovenal is het bij een diner van groot belang dat alle tafelgasten een fijn diner hebben. De juiste tafelschikking is dan van het grootste belang, net als een perfect gedekte tafel met een smetteloos wit tafelkleed en glanzend tafelzilver. Ook conversation pieces dragen daaraan bij. Vaak gaat het om iets nieuws of iets spraakmakends waarover je met elkaar in gesprek kunt gaan.
Tafelstukken vertellen een verhaal. Zo ook eyecatchers als het tafelstuk met prins Maurits te paard tijdens de Slag bij Nieuwpoort van de beroemde Londense goud- en zilversmeden John Mortimer en John Samuel Hunt.
Topografisch servies
Een ander conversation piece is het servies met topografische afbeeldingen van Nederland en België van koning Willem I. Op de borden zijn landschappen, steden en dorpen, paleizen, kastelen en buitenplaatsen in Nederland, België en Java te zien. Dit modieuze servies toont het toenmalige Koninkrijk der Nederlanden in volle omvang. Met de Opstand van de Belgen in 1830 en de daaropvolgende onafhankelijkheid van België werd het koninkrijk een stuk kleiner. Het servies verloor daarmee zijn actualiteit en zal niet meer voor officiële gelegenheden gebruikt zijn.
Symboliek op tafel
Ook het imposante tafelstuk van de stad Amsterdam vertelt een verhaal. Het stuk is een huwelijkscadeau van de stad Amsterdam aan koning Willem III en zijn tweede vrouw Emma in 1879. Het zit vol symboliek waarover de gasten met elkaar konden praten. De vrouwenfiguren symboliseren Industrie, Kunst en Wetenschap, Handel en Zeevaart. Op het voetstuk zijn onder meer het wapen van Amsterdam, het Paleis voor Volksvlijt en het Rijksmuseum te zien. Naast een huwelijkscadeau was het tafelstuk een visitekaartje van de stad.
Amsterdams plateau
Klapper op de vuurpijl is het Amsterdams plateau waarvan alleen het spiegelplateau al 3,3 meter lang is, de grootste uit de Koninklijke Verzamelingen. Willem III en Sophie kregen dit plateau voor hun huwelijk in 1839 van de stad Amsterdam.
Hoe dek je een koninklijke tafel?
Waar ligt de vork, lepel en het mes? Wanneer wordt er open of dicht gedekt en waarom? Een tafel kun je op verschillende manieren dekken. Ieder huis heeft zijn eigen gebruiken en voorkeuren. Ook het hof heeft eigen regels.
De belangrijkste: bestek ligt in volgorde van de op te dienen gerechten en wordt van buiten naar binnen gebruikt. Vorken liggen links, lepels en messen rechts. Het dessertbestek ligt boven het bord. Is het bestek gegraveerd met een wapen of initialen, dan wordt het zó neergelegd dat de gravering zichtbaar is. Omdat de gravering meestal aan de achterkant zit, wordt ‘gesloten’ gedekt: het bestek ligt omgekeerd. Bij bestek zonder gravering wordt open gedekt.
Conversation pieces
De gedekte tafels van Winterpaleis Het Loo zijn meer dan een lust voor het oog. Ze vormen een spiegel van macht en status, mode en betekenis. Elk tafelstuk vertelt een verhaal en opent de mogelijkheid voor een nieuw gesprek.
