In de winter rust de tuin. De bomen en planten bewaren hun energie voor de lente. Toch is er veel te zien in de wintertuin. De symmetrie in de tuinen komt goed tot zijn recht en de wintergroene planten stelen de show.
Paleis Het Loo is gebouwd als zomerpaleis voor de jacht en staat in de 17e eeuw grotendeels leeg in de winter. Alleen het personeel zorgt ervoor dat het paleis en de tuinen onderhouden worden. Tegenwoordig is Paleis Het Loo het hele jaar rond open. De tuinen zijn dus ook in alle seizoenen te bezoeken. Hoewel de natuur in de winter tot stilstand komt, zijn de tuinen van Paleis Het Loo ook in dit seizoen de moeite waard om te bezoeken.
Leifruit
Tegen de muren van de tuinen groeit leifruit. Dat zijn fruitbomen zoals peren en vijgen die langs houten latten (spalieren) groeien. De takken van de boom moeten vaak gesnoeid worden om de juiste vorm te krijgen en te houden. Ook worden de takken vastgebonden om ze langs het raster te leiden. In de winter hebben de bomen hun blad verloren en kun je de verschillende vormen goed zien. Tegen het einde van de winter worden de leibomen gesnoeid door vakkundige tuinlieden. Door precies op de goede plek te snoeien, zorgen zij ervoor dat de boom in het voorjaar de goede kant op groeit, en dat de boom veel vruchten draagt.
In de 17e eeuw staan er verschillende soorten fruitbomen in de tuinen van Paleis Het Loo. Er groeien perziken, abrikozen, kersen, peren, vijgen, pruimen en druiven. Veel van deze soorten komen oorspronkelijk uit Azië. In het Nederlandse klimaat worden ze niet rijp. Daarom worden de bomen tegen een muur gezet. Op die manier zijn de bomen beschermd tegen weer en wind, en doordat ze op een warmere plek staan, zijn de vruchten eerder rijp. Door de bomen flink te snoeien, vangen ze meer zon, zijn ze gemakkelijker te oogsten, en zien ze er mooi uit. Vooral in Frankrijk wordt hier veel kennis in opgedaan. Stadhouder Willem III stelt daarom de Franse hovenier Charles du Buisson aan om de fruitbomen in al zijn tuinen te verzorgen en te snoeien.
De Oranjerie
In de herfst zijn alle kwetsbare planten en bomen verplaatst naar de Floriskas. De oorspronkelijke Oranjerie bevindt zich aanvankelijk in de oostvleugel van het paleis. Dat is nu nog te zien aan de hoge ramen aan de zuidkant van de oostvleugel. De locatie in het paleis maakt het in die tijd relatief eenvoudig om de planten naar binnen en buiten te verplaatsen. Naarmate de transportmogelijkheden verbeteren en er meer behoefte aan gebruiksruimte in het paleis ontstaat, wordt de oranjerie verplaatst. Onder koning Lodewijk Napoleon wordt een nieuwe oranjerie gebouwd. Die staat ten zuiden van het paleis, op de plek waar nu de laan naar het stallenplein begint. In de vroege 20ste eeuw wordt een nieuwe oranjerie ten noordoosten van het paleis gebouwd, vlak bij de kassen aan de Tuinmanslaan. Deze orangerie staat er nu nog, maar de ramen zijn de klein om genoeg licht door te laten. Daarom wordt er in de jaren 80 van de vorige eeuw een grote kas gebouwd, de Floriskas.
Klimaatverandering
Met het veranderende klimaat verandert ook de manier waarop planten in de winter beschermd en verzorgd worden. Vijgenbomen langs de muren van de tuin moesten vroeger worden ingepakt met stro en rietmatten tegen de vorst. In de jaren 80 en 90 van de vorige eeuw was dit standaardpraktijk. Tegenwoordig is dat niet meer nodig vanwege de mildere winters.
Klimaatverandering beïnvloedt ook het winterklaar maken van de fonteinen. In de jaren 80 en 90 worden de fonteinbodems extra beschermd door tempexplaten. Die worden op maat geplaatst.
Het beheer van de Oranjeboompjes verandert ook door klimaatsverandering. Stond de groei van de bomen tot aan de jaren 90 stil in de winter, de zogenaamde winterrust, nu groeien de bomen steeds door en loopt de temperatuur – ook in de winter – op sommige dagen hard op in de Oranjerie. Dit maakt de bomen bevattelijker voor plagen en ziektes en er is al veel jong blad als ze in het voorjaar buiten geplaatst worden.
