1686. De Franse kunstenaar Daniël Marot (1661-1752) verlaat zijn land. Hij is hugenoot en protestant. In Frankrijk wordt het voor hem te gevaarlijk.
Daarom vlucht hij naar de godsdienstvrije Republiek. Ongeluk voor hem, geluk voor Willem III en zijn vrouw Mary Stuart. Marot brengt namelijk veel kennis en ervaring mee uit Frankrijk, vooral van het beroemde hof van Lodewijk XIV in Versailles. Frankrijk, en met name het hof van koning Lodewijk XIV, is het Europese ijkpunt van de kunsten in de 17e eeuw.
Marot is architect, ontwerper en graveur. Hij kent de rijke, sierlijke stijl van Lodewijk XIV goed. Zowel Daniël als zijn vader, de Parijse architect en graveur Jean Marot (1619-1679), maken deel uit van de artistieke kringen rond Versailles. Daniël werkt bovendien voor Jean Berain de Oude (1640-1711), de belangrijkste ontwerper van Lodewijk XIV, die nauw betrokken is geweest bij de inrichting van Versailles.
Door zijn vestiging in de Noordelijke Nederlanden introduceert Marot de barokke, koninklijke Lodewijk XIV-stijl in ons land, ook aan het stadhouderlijk hof. Al snel komt hij in contact met Willem III. Willem ziet zijn talent. Kort na hun ontmoeting vraagt Willem III Marot om te helpen bij het ontwerpen en inrichten van zijn paleizen in samenwerking met de stadhouderlijke architecten.
Marot aan het werk op Het Loo
Op Paleis Het Loo krijgt Marot een grote rol. Paleis Het Loo is dan nog een jachtslot, maar Willem III wil het uitbreiden tot een paleis van vorstelijk formaat. Willem III en Mary II worden immers koning en koningin van Engeland.
Marot mag meewerken aan dit plan. Met name in de interieurs in de paviljoens die aan het hoofdgebouw waren aangebouwd, is de hand van Marot terug te zien in de ontwerpen voor stucplafonds, betimmeringen en voor de geschilderde voorstellingen van de wanden van de grote trap. Ook ontwerpt hij meubelen, waaronder een tafel, spiegel en gueridons (een type bijzettafel of een standaard om een kandelaar op te zetten) voor de tweede antichambre van Willem III, nu het Groot Cabinet [groot kabinet] van koning Willem I.
Een vleugje Versailles naar Apeldoorn
Door Marot maakt de Nederlandse hofcultuur kennis met een nieuwe, internationale en koninklijke manier van ontwerpen. Een stijl hevig beïnvloed door de ervaring die Marot in Frankrijk heeft opgedaan. Hij brengt de Lodewijk XIV-stijl mee uit Versailles. Deze stijl is sierlijk, symmetrisch en indrukwekkend. Bedoeld om macht en status te laten zien. Marot plaatst veel zwaar, geprofileerd lijstwerk, klassieke bladmotieven en rozetten in strikt symmetrische composities.
Veel van de decoratie bevat klassiek-Romeinse invloeden, zoals bloemenslingers, leeuwen en mascarons, een versiering op basis van een dierlijk of menselijk gezicht.
Marot in het paleis
Marot in de tuinen
Invloeden uit verre landen
In Marots tijd groeit in Europa de belangstelling voor het Ottomaanse Rijk, met het huidige Turkije als kern. Veel mensen vinden deze regio interessant en bijzonder. Ook Marot laat zich hierdoor inspireren. Zo ontwerpt hij Turkse tenten en paviljoens als tuindecoratie: de eerste in hun soort in West-Europa. Ook koning-stadhouder Willem III laat zich in de fascinatie meeslepen: in een doorgang tussen zijn slaapkamer en privévertrek laat hij een kaart van het Ottomaanse Rijk ophangen. Willem III bezat zelfs een originele Turkse legertent!
Voor het centrale trappenhuis wordt een imposante muurschildering ontworpen. De schildering bij de grote trap beslaat alle vier de wanden en laat vermoedelijk het uitzicht op de Bosporus zien. Achter een balustrade staan zeven Ottomaans geklede figuren afgebeeld.
Toch zijn deze ontwerpen niet helemaal realistisch. Kunstenaars, waaronder Marot, baseren zich vaak op boeken en tekeningen uit Europa. Die beelden klopten niet altijd met de echte kleding of voorwerpen uit het Ottomaanse Rijk. Maar dat maakt de ontwerpen niet minder interessant. Ze laten juist zien hoe Europese kunstenaars zich de inwoners van dat verre rijk voorstelden.
Een blijvende invloed op Het Loo en daarbuiten
Hoewel niet alles van Daniël Marots werk bewaard is gebleven, hebben zijn ontwerpen een grote invloed gehad. En niet alleen in de Republiek: door het bewind van Willem III en Mary II in Engeland raakt Marot ook daar in de mode. Uiteindelijk is het Daniël Marot die Paleis Het Loo een internationale, vorstelijke uitstraling geeft.
Marots naam is bekend gebleven door de 250 gravures van zijn ontwerpen voor gebouwen, interieurs, huisraad, textiel, rijtuigen, grafmonumenten en tuinen. De ontwerpen van Marot voor betimmeringen en damasten behangsels zijn later van grote waarde voor de reconstructie van de vertrekken van Willem en Mary tijdens de restauratie van Paleis Het Loo.
