De grote trap: Versailles, Hampton Court en Paleis Het Loo
De grote trap. Een imposante 17e-eeuwse ruimte omgeven door een unieke muurschildering. Geschilderde figuren die vanachter balustrades en zuilen naar de bezoeker kijken. Dit illusionistische spel, toeschouwers in verf die het echte publiek bekijken, gaat terug tot de Italiaanse renaissance. In de loop van de 17e eeuw vindt dit motief zijn weg naar Noordwest‑Europa.
De Ambassadeurstrap van Versailles
In Nederland ontstaat aan het eind van 17e eeuw een traditie: figuren uit verschillende windstreken, afgebeeld op prominente en zichtbare plaatsen in de ruimte.
Maar deze traditie komt in meerdere landen voor: in het Franse Versailles ontwerpt Louis Le Vau tussen 1672 en 1679 de bekende Escalier des Ambassadeurs. Op de trap zie je voorstellingen van de vier werelddelen. Deze afbeeldingen begeleiden de plechtige tocht van buitenlandse bezoekers naar de koning.
Ook het Escalier de la Reine laat een vergelijkbare traditie zien. Op dit trappenhuis staan vergelijkbare schilderingen, zoals ''exotische'' figuren en een illusionistisch landschap.
Engeland: een nieuwe fase
Na de voltooiing van de trap in Paleis Het Loo volgen Daniël Marot en Robbert Duval Willem III naar Engeland. Daar wordt in Hampton Court Palace opnieuw een monumentale trap gedecoreerd, ditmaal door Antonio Verrio.
In Engeland wordt het motief verder ontwikkeld door kunstenaars als Louis Laguerre. Hij is een leerling van Le Brun en beweegt zich in protestantse kringen. In Petworth en vooral in Blenheim Palace schildert hij grote zalen. In die zalen kijken mensen uit allerlei landen naar de successen van de opdrachtgever. De Engelse voorbeelden lijken op Versailles en Paleis Het Loo, omdat ze gebruikmaken van schijnarchitectuur, doorkijkjes in het perspectief en toeschouwers uit andere werelddelen.
Een politieke boodschap
Net als in andere delen van Europa is de grote trap van Paleis Het Loo niet alleen een decoratief element, maar een ruimte met politieke betekenis. De trap is een boodschap: van de koning aan de bezoeker. Maar wat wil hij zeggen?
