Sommige archeologische vondsten worden gedaan door onderzoekers die jarenlang graven op zoek naar sporen uit het verleden. Andere komen onverwacht aan het licht. De vondst van de 17e-eeuwse dolfijnensprong in de buurt van Paleis Het Loo behoort tot die laatste categorie. Graafmachinist Bart Springelkamp stuitte er ruim vijftig jaar geleden bij toeval op.
"Mensen zoeken soms jarenlang naar een stukje geschiedenis," vertelt hij. "Ik vond zomaar ineens een fonteinbeeld tijdens werkzaamheden."
In dit verhaal deelt hij zijn herinneringen aan de vondst van de Dolfijnensprong in 1972. Het verhaal is gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen en biedt een uniek ooggetuigenperspectief op deze gebeurtenis.
Geboren en getogen
Bart is geboren en getogen in Apeldoorn. Al bijna 72 jaar woont hij in de directe omgeving van het paleis. Zijn ouderlijk huis staat er sinds 1939. Als jonge jongen treedt hij in de voetsporen van zijn vader en broers, die allemaal werkzaam zijn in de wegenbouw. Op zijn veertiende verlaat hij de ambachtsschool om te gaan werken. Niet veel later zit hij op een graafmachine.
Het Oude Loo
Begin jaren zeventig werkt Bart mee aan de aanleg van riolering in Apeldoorn. In die periode krijgt zijn werkgever ook opdrachten rondom Paleis Het Loo. Eerst bij de stallen van Paleis Het Loo en vervolgens bij de restauratie van Het Oude Loo, het middeleeuwse kasteel dat naast het paleis ligt.
"Het Oude Loo was toen een bouwplaats," herinnert Bart zich. "De gracht stond droog en delen van het gebouw moesten worden hersteld. Wij waren bezig om oude funderingen en bouwresten weg te halen."
Tijdens die werkzaamheden wordt een deel van een gevel hersteld. Ook vloeren moesten worden verwijderd en onderliggende funderingen vrijgemaakt. Zwaar werk waarbij vrachtwagens af en aan rijden om puin af te voeren. Niets wijst erop dat er onder de vloer nog een bijzonder stuk geschiedenis verborgen ligt.
De vondst
Op een dag in 1972 is Bart bezig een vrachtwagen vol te laden. De wagen zit bijna vol. Hij besluit nog één schep puin boven op de lading te storten.
"Toen rolde er ineens iets vanaf," vertelt hij. "Een van de grondwerkers ging kijken. Eerst dacht hij dat het een grote steen was, maar toen zagen we dat het bewerkt was. Dat was geen gewone kei."
Het werk komt onmiddellijk stil te liggen. Wat eerst routinewerk lijkt, verandert in een voorzichtige zoektocht. Samen met collega's begint Bart het gebied rondom de vondst zorgvuldig vrij te maken.
"Toen kwamen er steeds meer delen tevoorschijn. Eerst een romp en daarna twee koppen. Op dat moment wist iedereen dat dit iets bijzonders was."
Verandering in de 19e eeuw
Ook de vraag hoe de dolfijnensprong uiteindelijk onder een vloer van Het Oude Loo terechtkwam, houdt Bart bezig. Tijdens grote veranderingen aan Paleis Het Loo aan het begin van de 19e eeuw wordt de sprong verwijderd. Lodewijk Napoleon woont dan in het paleis en verandert het naar zijn smaak en de mode van zijn tijd. Maar hoe de onderdelen vervolgens op die plek in Het Oude Loo terechtkomen, is onbekend. De dolfijnensprong verdwijnt uit het zicht en blijft tientallen jaren verborgen.
Voor Bart was de terugvondst bijzonder: "als je jong bent, ben je daar niet zo mee bezig," zegt hij lachend. "Maar ik vond het wel speciaal. Je beseft dat je iets hebt gevonden wat eeuwen oud is."
Een stukje van mezelf
Na de restauratie van Het Oude Loo werkt Bart nog op verschillende locaties rondom Paleis Het Loo. Ook maakt hij van dichtbij de grootschalige restauratie van het paleis in de jaren 80 mee. Als inwoner van Apeldoorn voelt hij zich altijd verbonden met het gebied.
"Ik ken hier ieder hoekje. Paleis Het Loo is eigenlijk altijd onderdeel van mijn leven geweest."
Toch blijft de herinnering aan de dolfijnensprong een van zijn meest bijzondere ervaringen. Wanneer hij langs de plek loopt waar hij het beeld vond, denkt hij er vaak aan terug. "Het voelt toch als een stukje van mezelf," zegt Bart. "Als mensen het over de dolfijnensprong hebben, denk ik altijd even terug aan die dag. Dat beeld heeft jarenlang verborgen gelegen en ineens lag het daar voor ons. Dat vergeet je niet meer."
Een nieuw leven voor de dolfijnensprong
Om het oorspronkelijke beeld te behouden, is een replica van Italiaans marmer gemaakt. Deze is in het najaar van 2026 teruggeplaatst op het voorplein.
