Het Amsterdam van 6 september 1898 is in feeststemming. Luidende klokken en kanonschoten markeren een nieuw begin. Op de Dam hangt spanning in de lucht. In het paleis daalt de jonge Wilhelmina van de trap in hermelijnen mantel en Parijse jurk, geborduurd door Amsterdamse borduursters. Onder een overkapping versierd met visnetten loopt ze van het Paleis op de Dam naar de Nieuwe Kerk om ingehuldigd te worden als koningin. Ze is net achttien geworden: een jonge vrouw met het gewicht van de koningsmantel letterlijk en figuurlijk op haar schouders.
Binnen ziet ze haar moeder, koningin Emma. Ze had haar moeder gevraagd de wandeling van paleis naar kerk samen te maken, maar protocol sprak dit tegen. Het is een spannende tijd voor vorsten in Europa. Het socialisme is in opkomst. Brieven met doodsbedreigingen worden bezorgd aan haar adres vóór de inhuldiging. Een aanslag op de toekomstige koningin zou voor een veranderende Nederlandse maatschappij niet ondenkbaar zijn. Zo wordt een paar dagen na Wilhelmina’s inhuldiging keizerin Sisi om het leven gebracht als een protestactie.
Eenmaal in de kerk legt Wilhelmina de eed op de grondwet af en leest ze haar inhuldigingsrede voor. Haar moeder Emma heeft haar geleerd wat plicht is, wat het betekent om te regeren. Ze is voorbereid. De troon is voor haar geen privilege, maar een goddelijke roeping. Met heldere stem verklaart ze:
''Ik acht het een groot voorrecht, dat het Mijne levenstaak en plicht is al Mijne krachten te wijden aan het welzijn en den bloei van Mijn dierbaar Vaderland.''
Vorst zijn is tot dan toe een mannelijke functie. Om haar heen haar moeder, hofhouding, leden van de Eerste en Tweede Kamer en ministers. De maatschappij is een mannenmaatschappij. De regering bestaat uit mannen, doorgaans de leeftijd van Wilhelmina’s vader. Een vrouw op de troon is nieuw: nog nooit eerder is een vrouw staatshoofd geweest. Alleen al haar aanwezigheid op de troon is belangrijk voor vrouwenemancipatie.
Huwelijk en moederschap
Traditiegetrouw is een belangrijke taak voor een koningin het zorgen voor nageslacht. Wilhelmina heeft daarmee een dubbele last: zowel regeren als kinderen krijgen. In 1901 trouwt Wilhelmina met prins Hendrik en in 1909 wordt na een aantal miskramen dochter Juliana geboren. Wilhelmina's rol als moeder neemt een belangrijke, maar soms ondergeschikte plaats in haar koningschap in. Toch hebben Wilhelmina en Juliana een hechte band en neemt Wilhelmina haar dochter vaak mee op uitstapjes door het land.
Koningin van Het Loo
Wilhelmina verblijft ook tijdens haar koningschap regelmatig op Paleis Het Loo. Ze noemt het haar ‘’lui-lekker-Loo’’ en geniet van de omgeving en de rust. In haar toiletkamer bereidt ze zich voor op officiële ontvangsten en diners. In deze kamer liggen haar diadeem en koninklijke onderscheidingen klaar, wordt haar kapsel in orde gebracht en controleert ze in de spiegel de achterzijde van haar japon. Kortom: hier verandert ze van Wilhelmina in koningin Wilhelmina. Deze toiletkamer met de originele inrichting is nog steeds te zien in het paleis.
Wilhelmina moet zich bewijzen
Hoe kan een jonge koningin in een wereld vol oude mannen haar gezag vestigen? Jonge Wilhelmina heeft net als haar vader koning Willem III altijd een sterke band gehad met de krijgsmacht. Ze ziet zichzelf als de opvolger van Oranje-strijders zoals Willem van Oranje en Willem II. Maar, ondanks haar liefde voor het leger en haar betrokkenheid kan ze als vrouw het leger niet aanvoeren. Echte militaire training kan ze ook niet volgen. Ze is echter niet minder bekwaam: ze kan zelfs een handgranaat uit elkaar halen en inspecteert de troepen te paard.
In Wilhelmina’s werkkamer zie je deze kant van Wilhelmina. De werkkamer is ingericht zoals door Wilhelmina gebruikt. Documenten en schrijfgerei hinten naar een hardwerkende Wilhelmina. Een koningin. Hier heeft Wilhelmina werkbesprekingen en voert ze gesprekken met ministers. Haar werkkamer hangt vol portretten van haar voorouders. Willem van Oranje, Maurits (de zoon van Willem van Oranje) en koning-stadhouder Willem III hangen statig aan de muren. In haar werkkamer voel je de druk van het koningschap: ze wil het net zo goed doen als haar voorvaderen. Wilhelmina laat als eerste vrouwelijk staatshoofd zien: ook een vrouw kan het koningschap dragen.
Vrouwenrechten
Hoewel Wilhelmina als vrouw met grote militaire interesse zelf een breuk is met de traditie, blijft ze afzijdig van de feministische en sociale bewegingen van haar tijd. Ze stemt nooit, bemoeit zich niet met arbeidsverboden of kiesrecht, en wantrouwt democratische idealen. Zo ontstaat een paradox: Wilhelmina ís een vrouwelijk rolmodel, maar voelt zich geen deel van de vrouwenemancipatie. Op 18 september 1919 ondertekent ze de wet die het volledige kiesrecht aan vrouwen toekent.
Stem van het verzet
In mei 1940 breekt de Tweede Wereldoorlog in Nederland uit. Wanneer Nederland door nazi-Duitsland wordt binnengevallen, vlucht Wilhelmina naar Engeland. Dochter en troonopvolger Juliana vlucht met prinsessen Beatrix en Irene naar Canada.
Volk en vaderland zijn in nood en zoals Wilhelmina decennia geleden verkondigde, is het haar plicht om haar land te beschermen. Via Radio Oranje spreekt ze de Nederlandse bevolking toe en wordt ze een symbool van verzet tegen de bezetter. Haar strijdbare toespraken inspireren het verzet en steken haar thuisland een hart onder de riem. Na de oorlog is ze populairder dan ooit. Toch treedt ze in 1948 af en wordt haar dochter Juliana koningin. Ze trekt zich terug op Paleis Het Loo en overlijdt er in 1962.
