Het verhaal van Paleis Het Loo begint al in 1684. De Engelse prinses Mary II Stuart bouwt samen met haar echtgenoot koning-stadhouder Willem III Paleis Het Loo als zomerpaleis. Dit is het verhaal over Mary's leven. Een verhaal van plicht, verraad, en verlies. Wie is Mary en wat betekent het paleis voor haar?
Mary’s jeugd in Engeland
Mary wordt in 1662 geboren in Engeland. Ze is de dochter van de toekomstige koning Jacobus II. Het grootste gedeelte van haar jeugd brengt ze door ten westen van Londen op Richmond Palace. Haar oom Karel II is dan koning. Het lijkt er niet op dat ze ooit koningin wordt. Wel weet ze dat ze uitgehuwelijkt zal worden.
Een nieuw thuis
Een geschikte huwelijkskandidaat dient zich aan wanneer Mary vijftien jaar oud is. In 1677 trouwt Mary in Engeland met haar neef stadhouder Willem III. Hij is dan 27 jaar oud. Het is een politiek huwelijk. Mary is een Engelse prinses en Willem is stadhouder van de Republiek. De verbintenis baart in heel Europa opzien, omdat de Republiek en Engeland enkele jaren daarvoor nog oorlog met elkaar voerden. Ter gelegenheid van het huwelijk worden verschillende penningen geslagen van Willem en Mary. Niet lang na het huwelijk stapt ze op de boot naar een nieuw leven in de Republiek. Dat is niet makkelijk: ze huilt dagenlang op haar reis. Alles dat vertrouwd is, laat ze achter om met Willem in de Nederlandse Republiek te gaan wonen.
Een eigen plek, een eigen paleis
Na een aantal jaren huwelijk zoekt het jonge echtpaar een geschikte locatie voor een eigen paleis. Ze komen uit bij de Veluwe. Willem houdt van jagen en heeft al jachtrechten over het gebied. Daarom laten ze een jachthuis bouwen met de naam Het Loo. Naast het middeleeuwse kasteel Het Oude Loo dat ze eerder dat jaar kochten. De precieze locatie is bepaald door hun gedeelde liefde voor de tuinkunst. Het terrein ligt laag ten opzichte van de omringende heuvels, waardoor er veel water naartoe stroomt. Dat water is nodig voor een weelderige tuin met indrukwekkende fonteinen.
Paleis Het Loo is het eigen project van Willem en Mary. Het is het enige paleis dat ze zelf hebben laten bouwen. Andere paleizen zoals Huis ten Bosch zijn gebouwd door Willems grootvader Frederik Hendrik.
Mary legt de eerste steen van Paleis Het Loo op 7 mei 1685. In 1686 verblijft ze er samen met Willem voor het eerst. Zo worden Willem en Mary de eerste bewoners van Paleis Het Loo. In de jaren erna komen ze elk voorjaar naar Paleis Het Loo. Ze verblijven er gemiddeld vier maanden per jaar. Mary’s Paleis Het Loo is meer dan een paleis. Ze houdt van Paleis Het Loo. Ze vindt er rust. In haar nieuwe thuis oefent Mary in de zomermaanden haar vele hobby’s uit. Ze houdt van borduren, bloemsierkunst en het confituren van bloemen en vruchten.
Het huwelijk
Het huwelijk van Willem en Mary kent hoogte- en dieptepunten. Willem is streng en afstandelijk. Hij voelt zich meer thuis op jacht of in zijn sociale kring dan met Mary. Ook heeft hij verschillende buitenechtelijke relaties. Die raken Mary diep. Hij gaat zelfs vreemd met een van Mary’s hofdames Elizabeth Hamilton. Toch schijnt er ook respect en waardering te zijn. Een anekdote vertelt hoe Mary op het dak van Paleis Het Loo thee dronk met haar hofdames om haar man te zien jagen. Mary is trouw aan haar man en de twee zijn van elkaar gaan houden.
Mary heeft gedurende haar leven in Nederland meerdere miskramen en baart een doodgeboren kindje. Haar miskramen zijn erg pijnlijk voor haar. Ondanks de symboliek van vruchtbare oranjebloesempjes in haar vertrekken, krijgen Willem en Mary nooit kinderen. Dat terwijl in een monarchie één ding belangrijk is: een erfgenaam.
Partners in Crime
Naast hun ingewikkelde privérelatie zijn Willem en Mary ook ‘partners in crime’. Samen beramen ze op Paleis Het Loo plannen om Mary’s vader Jacobus II van de troon te stoten. Jacobus II is katholiek en Willem en Mary zijn protestants net als de meerderheid van de Engelse bevolking. De protestantse Willem wordt door verschillende Engelse leiders gevraagd om naar Engeland te komen en Jacobus II af te zetten. In 1688 leidt dit tot de Glorious Revolution. Het lukt hen om Mary’s vader van de troon te stoten. Ze worden gekroond tot koning en koningin van Ierland, Engeland en later Schotland. Het was een daad van verraad tegen haar eigen vader, maar het bracht stabiliteit in een verscheurd Engeland.
Van Het Loo naar Londen en nooit meer terug
Na hun kroning zijn Willem en Mary vaak in Engeland. Hun koninklijke plichten nemen veel tijd in beslag. Paleis Het Loo wordt in die tijd verbouwd en vergroot om aan de nieuwe status van Willem en Mary te voldoen. Vanuit Engeland blijft Mary brieven sturen om op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen. Het was altijd de intentie van het paar om terug te keren. Helaas heeft ze nooit van haar nieuwe appartement kunnen genieten. Ze overleed in Engeland aan de pokken op 32-jarige leeftijd. Zonder ooit terug te keren naar Paleis Het Loo. Het verlies van Mary is een klap voor Willem. Hij komt terug naar Paleis Het Loo en verblijft er nog lang na haar overlijden.
De vertrekken van Mary zijn zo ver mogelijk teruggebracht naar hoe ze door haar gebruikt werden. Loop tijdens je bezoek aan Paleis Het dan ook de ‘route Willem en Mary’ en treed even in haar voetsporen.
